Skip Ribbon Commands
Skip to main content
Chào mừng đến với Cổng thông tin điện tử huyện Chợ Đồn - tỉnh Bắc Kạn

Nghệ nhân Bế Đình Giai - Người góp phần bảo tồn chữ Nôm Tày và gìn giữ thực hành then cổ

( Cập nhật lúc: 28/09/2020  )
Đam mê nghệ thuật hát then đàn tính từ nhỏ, lại được kế thừa, trực tiếp truyền dạy của ông nội. Nghệ nhân Bế Đình Giai, thôn Bản Nhì, xã Bằng Lãng đã nỗ lực học tập để thành thạo nghệ thuật trình diễn then cổ qua các nghi lễ then của dân tộc Tày. Tháng 9 năm 2020, anh là một trong số 10 người của tỉnh Bắc Kạn đề nghị xét tặng danh hiệu “Nghệ nhân ưu tú” trong lĩnh vực di sản văn hóa phi vật thể lần thứ 3 năm 2021.

Sinh năm 1976 trong gia đình có truyền thống thực hành nghi lễ then cổ, từ khi còn nhỏ, nghệ nhân Bế Đình Giai đã được ông nội truyền dạy những bài hát then cổ được ghi chép từ những năm 1913, 1914. Đến năm 1993, khi mới 17 tuổi đã thành thạo nghệ thuật trình diễn và quá trình thực hành các nghi lễ then cổ hiện nay anh còn vận dụng nhiều hình thức thể hiện như âm nhạc gẩy đàn tính, xóc nhạc, thanh nhạc, hát, lời ca giàu chất văn học kết hợp các động tác múa. Đặc biệt thực hành nghi lễ then, phục vụ nhu cầu sinh hoạt văn hóa tâm linh và tinh thần cho bà con nhân dân địa phương vào những dịp trọng đại như hội làng, cầu đảo của từng gia đình, dòng họ vào dịp năm mới, sinh con đầu lòng, giải trừ tà ma. Không chỉ vậy, anh còn là người nắm giữ pho tri thức khá đồ sộ về chữ Nôm của người Tày với khoảng 30 cuốn như: Slôi hương lặp tưởng, Kỳ yên Pảo phúc, Cổng slử, Bách va - Bách điểu, Giả hạn, Cấp slắc, mừng thọ; các đạo cụ phục vụ nghi lễ trình diễn thầy then như: ấn Tam bảo, ấn Ngọc vàng, ấn Ngũ lôi, xích linh, thẻn, chuông, sóc nhạc, trang phục làm then,..

 Kho sách cổ về chữ Nôm của người Tày luôn được nghệ nhân Bế Đình Giai giữ gìn cẩn thận

Nghệ nhân Bế Đình Giai tâm sự: là người kế thừa gia đình về truyền thống thực hành nghi lễ then cổ và nắm giữ kho tri thức sách cổ về chữ Nôm của người Tày, bản thân luôn nêu cao trách nhiệm vừa giữ gìn bản sắc dân tộc, vừa phục vụ nhu cầu sinh hoạt văn hóa tâm linh và tinh thần của nhân dân đảm bảo cuộc sống ngày một tốt đẹp hơn chứ không hướng người dân vào những việc làm sai trái.

Cùng với niềm đam mê nghệ thuật hát then, đàn tính, sự hiểu biết về then cổ mà ông nội truyền dạy, Nghệ nhân Bế Đình Giai còn tự học hỏi những làn điệu then cải biên, then mới, phục vụ nhu cầu hưởng thụ văn hóa tinh thần của người dân như dịch ra tiếng việt gồm các bài: Kỳ yên Pảo phúc, Khai bươn – Đặt tên cho cháu, Vào nhà mới, lễ mừng thọ, giải hạn, Cầu mùa, cầu lộc, cầu tài, cầu bình an,...và truyền dạy nghi lễ then cổ cho nhiều học trò, trong đó 03 học trò đã được cấp sắc làm thầy then; 02 học trò làm thầy pụt và thầy tào. Các học trò biết và trình diễn thành thạo nghi lễ then cổ (đàn và hát then) như: Giải hạn, cầu mùa, kỳ yên pảo phúc, khai bươn, vào nhà mới, cầu lộc cầu tài, cầu duyên,...phục vụ nhu cầu sinh hoạt văn hóa tâm linh của bà con, nhân dân.

Trong hơn 20 năm nắm giữ và thực hành then cổ, nghệ nhân Bế Đình Giai đã tham gia hơn 300 cuộc hát then nghi lễ trong các dịp đầu xuân, Lễ, Tết. Anh cũng tham gia trình diễn hát then cổ và đạt giải nhất, nhì tại Ngày hội văn hóa các dân tộc tỉnh Bắc Kạn, Hội diễn nghệ thuật quần chúng cấp huyện và cấp tỉnh.

Hiện nay có khá nhiều nghệ nhân hát then đàn tính, nhưng phần lớn là những nghệ nhân trình diễn then đặt lời mới. Dù còn khá trẻ nhưng với di sản văn hóa phi vật thể nắm giữ là  “Sách then cổ chữ nôm tày – Dịch sang tiếng tày phổ thông và nghi lễ, nghệ thuật trình diễn dân gian”. Đó là một di sản rất đáng quý, hi vọng nghệ nhân Bế Đình Giai sẽ sớm được ngành văn hóa ghi nhận và tôn vinh.

Tác giả:  Nông Đuổng
Nguồn: 
Sign In

CỔNG TTĐT BẮC KẠN - HUYỆN CHỢ ĐỒN

Địa chỉ: tổ 2b, thị trấn Bằng Lũng, huyện Chợ Đồn. 
Điện thoại:  0209.3882.127 - Email:
hdndubnd.cd@backan.gov.vn

Trưởng Ban Biên tập: Ông Dương Văn Hoàn - Phó Chủ tịch UBND huyện

Ghi rõ nguồn khi phát hành lại thông tin từ website này.